Türkiye’de uzun süredir gündemde olan “vatandaşlık maaşı” düzenlemesinde önemli gelişmeler yaşanıyor. Geliri düşük hanelerin desteklenmesine yönelik yeni model, 2026 yılında hayata geçirilmeye hazırlanıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarının ardından detaylar şekillenmeye başladı. Yeni sistemle birlikte dar gelirli her hanenin en az asgari ücret düzeyinde bir gelire ulaşması hedefleniyor.
Her Haneye Asgari Gelir Garantisi
“Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Programı” olarak adlandırılan çalışma kapsamında, ailelerin toplam kazancı incelenecek ve gelir asgari ücretin altında kalıyorsa aradaki fark devlet tarafından tamamlanacak.
Evde hiç çalışan yoksa: 22.104 TL ödeme yapılacak.
Evde bir miktar gelir varsa: Asgari ücrete ulaşana kadar destek sağlanacak.
Aileden biri çalışmaya başladığında ödeme sona erecek; çalışabilir durumda olup kendisine yönlendirilen işi kabul etmeyenlerin ödemesi ise kesilecek.
MHP’den Destek Açıklaması
Konuyla ilgili değerlendirme yapan MHP, uzun süredir savundukları “asgari refah seviyesi” modelinin bu çalışmayla örtüştüğünü belirterek şu görüşü paylaştı:
“Gelir seviyesi asgari standardın altına düşen hanelere fark kadar ödeme yapılmasını öngören bu sistem, birçok ülkede ‘asgari gelir güvencesi’ ya da ‘temel gelir’ adıyla uygulanmaktadır. Hanelerin gelir ile asgari düzey arasındaki farkın düzenli şekilde hesaplara yatırılması, hak temelli bir yapıyı ortaya çıkaracaktır.”
Pilot Bölgeler 2026’da Başlıyor
Yeni sosyal destek modelinin ilk aşamada belirli illerde uygulanması planlanıyor. Deprem bölgesinin ve büyükşehirlerin pilot çalışmalar içinde yer alması bekleniyor. Uygulamanın başarısına göre 81 ile yaygınlaştırılacak.
Başvuru Şartları Belli Olmaya Başladı
2026’da başlaması beklenen başvurular e-Devlet üzerinden alınacak. Vatandaşlık maaşı başvurusu yapacak kişilerin şu şartları taşıması gerekiyor:
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
18 yaşını doldurmuş olmak
Adresinin yurtdışında olmaması
Adres gizliliği kararı bulunmaması
Son 15 gün içerisinde aynı haneden başka sosyal yardım başvurusu yapılmamış olması
Başvurular sonrası gelir incelemesi yapılacak ve gelir seviyesi asgari ücretin altında kalan aileler destek kapsamına alınacak.
İŞKUR Şartı Geliyor
Evde hiç çalışan olmaması durumunda 22.104 TL ödeme yapılacak ancak çalışabilir durumdaki bireyler için sistem İŞKUR ile entegre çalışacak. Uygun iş teklifini kabul etmeyen kişilerin ödemesi iptal edilecek.
Ne Kadar Destek Verilecek?
Geliri olmayan haneler: 22.104 TL
Geliri düşük olanlar: Asgari ücrete tamamlayacak kadar destek
Ödemeler nakit olarak yapılacak.
Sistemin Amacı ve Avrupa Örnekleri
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, yeni modelin Avrupa’daki “asgari gelir güvencesi” uygulamalarına benzediğini belirterek sistemin şu yönlerine dikkat çekti:
Amaç, hanelerin en az asgari ücret düzeyine ulaşmasını sağlamak.
Destekler yalnızca dar gelirli haneleri kapsayacak.
Program önce pilot illerde test edilip sonra ülke geneline yayılacak.
Avrupa ülkelerinde benzer sistemler yoksulluğu azaltıyor ancak yanlış kurgulanırsa çalışma isteğini düşürebiliyor.
Desteklerin bir anda kesilmemesi, gelir arttıkça kademeli azaltılması önemli.
Türkiye’de kayıt dışı istihdam yüksek olduğu için gelir denetimi güçlü bir altyapıyla yapılmalı.
Mevcut çok parçalı sosyal yardım sistemi tek çatı altında toplanabilir.
Programın maliyeti kapsamına göre değişecek; Avrupa’da GSYH’nin %0,5–1,5’i kadar bütçe ayrılıyor.
Türkiye’de sistem dar gruplara odaklanırsa sürdürülebilir olabilir.
